Guus tekening
08 september 2020

De dictator en de dominee

Ik mocht afgelopen zomer dankbaar stil staan bij het gegeven dat ik inmiddels 40 jaar lang mijn beste krachten wijdt aan de BV Onderwijs. In de jaaropening kon ik het niet nalaten om de start van mijn loopbaan te memoreren: het combineren van een zeer pril vaderschap met het verzorgen van lessen aardrijkskunde te Waddinxveen. Het zal de lezer weinig boeien dat de tijd sindsdien is omgevlogen; van het uitwisselen van clichés worden we in het algemeen weinig wijzer. Interessanter is, hoop ik, hoe in die 40-jarige loopbaan de dictator en de dominee in mij al die tijd om de eer hebben gestreden.

Deze archetypen representeren voor mij twee wezenlijke kanten van het docentschap, later ook van het schoolleiderschap. De dominee staat wat mij betreft voor de idealist. Als docent aardrijkskunde had ik een sterk geloof in een betere wereld. In heel veel lessen zat een onderliggende boodschap die er steeds op neerkwam dat een betere wereld begint bij jezelf. Inderdaad ook een cliché, maar dan toch één met een hoog waarheidsgehalte ;-) De dictator kwam om de hoek kijken als de les niet verliep zoals ik die voorbereid had. U begrijpt, aanvankelijk liep mijn geografische expertise wat voor op de pedagogisch-didactische competentie. Door schade en schande mocht ik ondervinden dat de interactie met leerlingen zo niet werkt. Wat dat betreft kun je je geen effectievere feed back wensen dan van jonge mensen. Een zekere beslistheid en sturing wordt gewaardeerd, maar daarnaast geldt toch vooral go with the flow.

Voor een bestuurder (of schoolleider) ligt het niet veel anders. Ook in dat werk kan de verbeelding gemakkelijk aan de macht komen, maar fluit de weerbarstige werkelijkheid je terug. De verleiding om aan processen je wil op te leggen wordt door georganiseerde tegenkrachten, zoals medezeggenschap, beteugelt –en gelukkig maar. Het gevaar dat de schoolleider of bestuurder onkwetsbaar zou kunnen worden voor kritiek, moet deze zelf op tijd inzien en benoemen. Dat was, heel in het kort, de strekking van mijn jaaropening. Deze bestuurder moet (en wíl)  nog veel leren……!

Geschreven door Guus Hagt